II SA/Ol 1014/13

Uzasadnienie

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2013 r. S. P. powołując się na art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe zwrócił się do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego (ZO PZŁ) o udzielenie informacji prasowej poprzez wydanie kopii protokołów z posiedzeń oraz podjętych uchwał Zarządu Okręgowego odbytych w okresie obecnej kadencji, od 2010r. do dnia złożenia wniosku, które nie były jeszcze udostępniane redakcji. Jednocześnie powołując się na upoważnienie redaktora naczelnego dziennika A wniósł o sporządzenie odmowy przewidzianej art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe, w przypadku odmowy udzielenia powyższych informacji.

W odpowiedzi dnia 11 września 2013 r. Zarząd Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego odmówił udzielenia żądanych informacji wskazując, że Prawo prasowe, nie nakłada obowiązku udostępniania dokumentów, a jedynie zobowiązuje do udzielania informacji. Dokumenty mogą być bowiem "udostępniane", a nie "udzielane". W związku z brakiem umocowania prawnego dającego uprawnienie do wglądu do dokumentów, wniosek jako pozbawiony podstawy prawnej, nie mógł być rozpoznany pozytywnie.

Pismem z dnia 26 września 2013 r. redaktor naczelny dziennika A. P. G. wywiódł skargę do tut. Sądu na odmowę udzielenia informacji prasowej. Zaskarżonej odmowie zarzucił naruszenie:

- art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe, poprzez błędne przyjęcie, że zachodzą okoliczności odmowy udzielenia informacji prasowej przez Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego;

- naruszenie art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe, poprzez niezachowanie wymagań jakie powinna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej w postaci wskazania powodów odmowy i zwłokę w jej udzieleniu.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o nakazanie udzielenia informacji lub uchylenie odmowy i nakazanie powtórnego rozpatrzenia wniosku o informację prasową.

Skarżący wskazał, że Zarząd Okręgowy PZŁ jest obowiązany do udzielenia prasie informacji o swej działalności, jeżeli informacja taka nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. Dokumenty żądane we wniosku zawierają informacje o działalności związku, do których prasa ma dostęp. Protokoły z posiedzeń zarządu i podjęte uchwały nie są objęte żadną tajemnicą ustawową i nie zawierają żadnych danych naruszających prywatność kogokolwiek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawie nie odmówiono udzielenia informacji prasowej, gdyż żądanie z dnia 27 sierpnia 2013 r. nie zawierało wniosku o udzielenie informacji. Do pisma tego nie zostało dołączone żadne pełnomocnictwo, z którego wynikałoby to, że żądane informacje mają charakter informacji prasowej i wnosi o nie osoba, która jest dziennikarzem, natomiast adres korespondencyjny nie był adresem wskazanym w nagłówku. Lakoniczna informacja o udzielonym upoważnieniu przez redaktora naczelnego nie jest tożsama z udzieleniem takiego pełnomocnictwa. Wnioskodawca P. nigdy nie przedłożył dowodu na posiadanie statusu dziennikarza, dlatego pobieżne traktowanie tak istotnej okoliczności nie może być dłużej akceptowane i powielane. Skarżący dopuścił się naruszenia prawa przez brak wezwania strony skarżonej do sporządzenia odmowy przewidzianej w art. 4 ust. 3 Prawa prasowego i złożenia bezpośrednio skargi do sądu, bez zagwarantowania związkowi prawa do wypowiedzenia się w tej kwestii. Pismo z 11 września 2013 r. nie było odmową udzielenia informacji prasowej, a stanowiskiem Związku Łowieckiego na brak podstaw do żądania przez dziennikarza dokumentów-protokołów z posiedzeń w miejsce informacji prasowej oraz przekroczenia uprawnień dziennikarza wynikających z Prawa prasowego. Prasie udziela się informacji prasowej, a nie udostępnia dokumentację. Udostępnione dokumenty mogą stanowić źródło informacji prasowej, a nie być nią samą w sobie. Sformułowanie "udzielenie informacji" wskazuje na wyłączenie z zakresu omawianego obowiązku konieczności przekazywania czy zapewnienia wglądu do dokumentów podmiotów obowiązanych, dokumenty mogą być udostępniane, a nie udzielane. Wniosek o udzielenie informacji prasowej powinien być precyzyjny, warunku tego nie spełnia żądanie udostępnienia dokumentów, "które nie były jeszcze udostępnione redakcji", bo nie ma obowiązku strona skarżona ewidencjonowania, które dokumenty były i kiedy udostępnione konkretnym podmiotom, ustalenia takie wymagają zbędnych i czasochłonnych analiz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Przede wszystkim należy podnieść, że udzielenie informacji w trybie art. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. (Dz. U. Nr 5, poz.24 z późn. zm.) Prawo prasowe jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Udzielanie informacji prasie jest szczególną formą udzielania informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 4 Prawa prasowego odmowę, o której mowa w ust. 3, lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni; w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych. Zdaniem Sądu w powołanym przepisie prawodawca przesądził, że skargę na odmowę o której mowa w ust. 3 lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, skarży się do sądu administracyjnego bez zachowania procedury z art. 53 § 2 in fine p.p.s.a. (por. analogicznie postanowienie WSA w Warszawie z 15.03.2012 r. II SA/Wa 2633/11 cbois). Ponadto odpowiednie odesłanie do zaskarżania decyzji administracyjnych oznacza, że w przypadku uznania przez sąd zasadności skargi sąd stosuje odpowiednio art. 145 p.p.s.a. jako podstawę rozstrzygnięcia (por. analogicznie wyrok NSA z 25.04.2012 r. I OSK 284/12). Skarga została złożona w terminie, gdyż od daty odmowy udzielenia informacji do daty wniesienia skargi nie upłynęło 30 dni.

Rozpatrując skargę należy stwierdzić, że żądane przez S. P. dziennikarza dziennika A informacje stanowią informację prasową, o której mowa w art. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorcy i podmioty nie zaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. W przypadku odmowy udzielenia informacji odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (ust. 3.)

Informacja prasowa jest więc informacją o działalności przedsiębiorcy

i podmiotów nie zaliczonych do sektora finansów publicznych oraz niedziałających

w celu osiągnięcia zysku. Polski Związek Łowiecki jest takim podmiotem, co zostało potwierdzone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przy czym należy podkreślić, że dotyczy to również zarządów okręgowych tego Związku (por. wyrok WSA z dnia 20 grudnia 2007 r., II SA/Wa 1767/07; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., I OSK 735/06) W świetle powołanych przepisów, odmowa udzielenia informacji prasowej jest możliwa tylko wówczas, gdy żądana informacja objęta jest ustawową tajemnicą i gdy jej udzielenie naruszyłoby prawo do prywatności.

Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. S. P. domagał się bowiem udzielenia informacji prasowej polegającej na udostępnieniu kopii protokołów oraz podjętych uchwał Zarządu Okręgowego w okresie obecnej kadencji, od 2010 r., które nie były udostępnione redakcji. Zarząd nie udzielił żądanej informacji prasowej wskazując, że dokumenty mogą być udostępniane, a nie udzielane oraz na brak umocowania prawnego do żądania informacji.

Odmowa udzielenia informacji prasowej ma charakter sformalizowany. Powinna ona zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe).

Stwierdzić należy, iż zaskarżona odmowa nie spełnia wymogów stawianych przez ustawodawcę w powołanym przepisie. Nie powołuje się ona na którąkolwiek

z ustawowych przesłanek negatywnych (tajemnicę państwową, służbową, inną prawem chronioną lub prawo do prywatności), a tylko te przesłanki mogły stanowić o ograniczeniu prasie dostępu do informacji. W ocenie Sądu jeżeli wzywany miał wątpliwości co do umocowania wnioskodawcy S. P., to z całą pewnością wątpliwości te powinny zostać rozwiane tym, że we wniosku o udzielanie informacji S. P. powołując się na upoważnienie redaktora naczelnego, w przypadku odmowy udzielenia informacji wniósł o doręczenie w trybie art. 4 ust. 3 Prawa prasowego odmowy udzielenia takiej informacji. Przecież gdyby S. P. nie był dziennikarzem dziennika A to żądanie odmowy udzielenia informacji prasowej z upoważnienia redaktora naczelnego nie miałoby sensu.

Wskazać należy także to, że pismo z żądaniem udzielenia informacji prasowej wysłane zostało na papierze zawierającym nagłówek z napisem A oraz informacjami dotyczącymi tego dziennika, takimi jak m.in. adres, nr telefonu, email, nr KRS. Dane te oraz treść pisma pozwalały jednoznacznie zidentyfikować redakcję oraz działającego w jej imieniu dziennikarza. Czynność taką wykonał Sąd przed rozpoznaniem niniejszej sprawy dołączając do akt umowę o pracę S. P. z dziennikiem A oraz informację o jego umocowaniu do żądania w imieniu redaktora naczelnego odmowy udzielenia informacji prasowej w przypadku, w którym wniosek nie zostanie uwzględniony (k-27 i 28). Zwrócić uwagę należy również na to, że S. P. kolejny raz zwracał się do Zarządu Okręgowego PZŁ o udzielenie informacji prasowej. Dowodzi tego choćby stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, że "pobieżne traktowanie tak istotnej okoliczności w przedmiocie posiadania statusu dziennikarza nie może być dłużej akceptowane i powielane". Powyższe stwierdzenie jest prawdziwe, ale przekonuje o tym, iż wcześniej albo nie było wątpliwości, że S. P. posiada status dziennikarza, albo wątpliwości te były wyjaśniane zgodnie z jego twierdzeniami. W tej sytuacji niewiadomą pozostaje to dlaczego wobec składającego wniosek o udzielenie informacji prasowej S. P. nabrano wątpliwości czy jest on dziennikarzem dziennika A działającym z upoważnienia redaktora naczelnego.

Zauważyć należy także to, że Zarząd Okręgowy nie jest konsekwentny, w swych twierdzeniach dotyczących posiadania przez S. P. statusu dziennikarza, bo przecież z twierdzeń zawartych na stronie 4 odpowiedzi na skargę, w których rozróżnia udzielenie informacji, od udostępniania dokumentów można wyprowadzić tylko jeden wniosek, mianowicie ten, że o udzielenie informacji prasowej wystąpił dziennikarz, ale nie była to w ocenie Zarządu Okręgowego informacja prasowa.

Zgodzić się należy z argumentem zawartym w odpowiedzi na skargę, że żądanie udzielenia informacji prasowej poprzez żądanie udostępnienia dokumentów, które dotychczas nie były udostępniane redakcji, czyni je przynajmniej mało precyzyjnym. Dowodzi ono jednak tego, że o udzielenie informacji zwraca się dziennikarz redakcji, która wcześniej otrzymywała od podmiotu zobowiązanego takie właśnie informacje.

Nie można podzielić argumentu Zarządu Okręgowego, że nie wniesiono o sporządzenie odmowy udzielenia informacji prasowej na piśmie zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 3 Prawa prasowego, ponieważ żądanie takie zostało zawarte już we wniosku o udzielenie informacji z dnia 27 sierpnia 2013 r. Zamieszczenie żądania pisemnego doręczenia odmowy we wniosku o udzielenie informacji w świetle art. 4 ust. 3 i 4 Prawa prasowego jest dopuszczalne, potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 września 2013 r. w sprawie I OSK 1278/13. Wbrew stwierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę w takiej sytuacji pismo Zarządu Okręgowego PZŁ z dnia 11 września 2013 r. należało zakwalifikować jako odmowę udzielenia żądanej informacji prasowej.

Chybione są także argumenty podnoszone w odpowiedzi na skargę dotyczące tego, że adresat wniosku w świetle obowiązujących przepisów prawa zobowiązany jest do udzielenia informacji, natomiast dokumenty mogą być jedynie udostępniane, a nie udzielane. Najprościej rzecz ujmując stwierdzić należy, udzielenie informacji jest pojęciem szerszym od udostępnienia dokumentów. Informacja prasowa może być udzielona poprzez sformułowanie odpowiedzi na zadane pytanie, ale może także być udzielona poprzez udostępnienie dokumentu, jeżeli wnosi o to osoba uprawniona. Odmowa udzielenia informacji prasowej jest możliwa tylko wówczas, gdy żądana informacja objęta jest ustawową tajemnicą lub gdy jej udzielenie naruszyłoby prawo do prywatności, natomiast podmiot zobowiązany do udzielenia informacji prasowej, odmawiając jej udzielenia na żadną z tych okoliczności się nie powołał.

Reasumując, stwierdzić należy, iż zaskarżona odmowa została wydana

z naruszeniem art. 4 ust. 1 i 3 Prawa prasowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem zaskarżonego aktu. To z kolei powoduje konieczność ponownego rozpoznania wniosku z dnia 27 sierpnia 2013 r. przez jego adresata – Zarząd Okręgowy PZŁ i udzielenia żądanej informacji w takim zakresie,

w jakim nie ogranicza jej przepis art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w pkt. I wyroku uchylono zaskarżoną odmowę udzielenia informacji prasowej.

W punkcie II wyroku orzeczono o kosztach postępowania sądowego na zasadzie art. 200 p.p.s.a.