I SA/Gd 1418/13

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 lipca 2013 r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych przez M.K. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 maja 2013 r. nr [...].

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (aktualnie w G.).

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zgodnie z dyspozycją art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a., dokonał zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. B spółka cywilna E. i M.K. zawiadomieniami z dnia 29.01.2009r., 23.02.2009r., 02.04.2009r., 25.05.2009r., 11.01.2010r.

W związku z kolejnymi zmianami siedziby zobowiązanej Spółki A sp. z o.o., akta egzekucyjne przekazane zostały najpierw Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w O., który zawiadomieniem z dnia 30.12.2011r. dokonał w dniu 12.01.2012r. kolejnego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności B s.c. E. i M.K., a następnie z powrotem Naczelnikowi Urzędu Skarbowego.

Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego w sprawie potwierdzającego w sposób jednoznaczny fakt zawarcia w okresie od 30 stycznia 2009r. do 31 stycznia 2013r. transakcji pomiędzy A sp. z o.o. a dłużnikami zajętej wierzytelności B s.c. E. i M.K., Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 22 maja 2013r., działając na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., określił dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty na sumę 587.105,70 zł.

Ww. postanowienie doręczono M.K. w dniu 22 maja 2013r., zaś w dniu 29 maja 2013r. organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności pieniężnej należnej A sp. z o.o. w kwocie należności głównej 587.105,70 zł.

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - wystawił zawiadomienie z dnia 29 maja 2013r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku C S.A., które doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 4 czerwca 2013r. W tym samym dniu odpis ww. zawiadomienia wraz odpisem tytułu wykonawczego doręczono M.K..

Pismem z dnia 28 maja 2013 r. M.K. wniósł zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 maja 2013r., którym określono wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności w łącznej wysokości 587.105,70 zł. Dyrektor Izby Skarbowej , postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Pismem z dnia 5 czerwca 2013r. M.K. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzucając organowi egzekucyjnemu brak podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego w dniu 29 maja 2013r., a także skierowanie sprawy do niewłaściwego organu egzekucyjnego. Skarga ta została przez Dyrektora Izby Skarbowej oddalona postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r.

Ponadto pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. M.K. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 29 maja 2013r., zarzucając prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie nieprawomocnego postanowienia z dnia 22 maja 2013r.

Pismem z dnia 14 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny wezwał stronę do sprecyzowania podstaw wnoszonych zarzutów wymienionych w treści art. 33 u.p.e.a. W odpowiedzi na to wezwanie strona pismem z dnia 2 lipca 2013 r. wskazała, iż podstawy zarzutów stanowią przesłanki, o których mowa w art. 33 pkt 2, 7, 8 u.p.e.a. Uzasadniając zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku strona podkreśliła, że obowiązek nałożony aktem administracyjnym jest wymagalny z chwilą, gdy akt ten posiada przymiot ostateczności, natomiast będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało zaskarżone. Zażalenie nie zostało jeszcze (w dniu wystawienia tytułu wykonawczego) rozpatrzone, nie sposób zatem stwierdzić, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

W dalszej części strona podniosła, iż organ egzekucyjny naruszył art. 15 u.p.e.a. oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego tak zobowiązanemu, jak i jego małżonce.

Ponadto strona podniosła zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazując na negatywne skutki egzekucji dla prowadzonej przez nią działalności gospodarczej - środki pieniężne na zajętych rachunkach bankowych stanowią kredyt inwestycyjny, są pobierane na pokrycie kosztów projektów modernizacji wydzierżawianych obiektów w G. i G., a trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstwa powoduje, że z tych środków pokrywane są wypłaty wynagrodzeń dla pracowników.

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Po rozpatrzeniu zażalenia strony, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 4 września 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zacytował treść art. 33 u.p.e.a. i wskazał, że egzekucja administracyjna, której dotyczą zgłoszone zarzuty, jest prowadzona do majątku E.K. i M.K. - wspólników spółki cywilnej B s.c. E. i M.K. - jako dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanej spółki A sp.z o.o.

Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w chwili zajęcia wierzytelności organ egzekucyjny wstępuje w prawa wierzyciela określonego stosunku prawa, a na dłużniku ciąży obowiązek spełnienia świadczenia na rzecz tego właśnie organu. Podstawą zajęcia egzekucyjnego są przepisy procedury egzekucyjnej, jednak samo zobowiązanie (zajmowana wierzytelność) wynika ze stosunku prawnego łączącego podmiot zobowiązany (wierzyciela) z dłużnikiem (będącym na skutek zajęcia dłużnikiem zajętej wierzytelności). Konsekwencją powyższego jest fakt, że organowi egzekucyjnemu przysługują narzędzia prawne służące przymuszeniu dłużnika zajętej wierzytelności do wykonania zobowiązania, jakie zaciągnął wobec podmiotu mającego w toku egzekucji status zobowiązanego.

Postanowienie wydane przez organ egzekucyjny na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. ma charakter deklaratoryjny. Określa ono jedynie kwotę istniejącej wierzytelności, nie tworzy nowego obowiązku, gdyż powstał on wcześniej, a wynika ze stosunku zobowiązaniowego oraz zajęcia egzekucyjnego. Ponadto postanowienie to wydawane jest w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do "głównego zobowiązanego". Co więcej, egzekucja od dłużnika zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty jest również elementem postępowania prowadzonego do pierwotnego zobowiązanego, co powoduje, że organem egzekucyjnym właściwym w tym zakresie jest organ egzekwujący obowiązek na poczet którego dokonano zajęcia wierzytelności.

Skoro postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 22 maja 2013 r. wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. jest postanowieniem wydanym w toku postępowania egzekucyjnego (przez organ egzekucyjny), to zastosowanie ma art. 17 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Odwołując się ponadto do art. 143 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., a także art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. organ odwoławczy stwierdził, że podobnie jak Kodeks postępowania administracyjnego, ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdza, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Zatem zobowiązanie określone w postanowieniu z dnia 22 maja 2013 r. mogło podlegać przymusowemu wykonaniu od dnia jego doręczenia, tj. od dnia 22 maja 2013 r., a wniesienie zażalenia nie wstrzymało jego wykonania. W związku z powyższym zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku uznany został za nieuzasadniony.

Zdaniem organu, brak też było obowiązku doręczenia stronie upomnienia przed wszczęciem egzekucji, bowiem obowiązek ten został wyłączony w stanie faktycznym sprawy na podstawie § 13 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.).

W kwestii zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, powołując się na art. 7 § 2 u.p.e.a., że egzekucja z rachunków bankowych jest jednym z najczęściej stosowanych i najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku bowiem prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Nie jest natomiast rolą organu egzekucyjnego badanie sytuacji finansowo-ekonomicznej dłużnika zajętej wierzytelności, a ewentualne trudności przedsiębiorcy - M.K., będącego wspólnikiem spółki cywilnej B s.c. E. i M.K. - nie mogą stanowić podstawy do odmowy przekazania zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu, gdyż prowadziłoby to do wniosku, że uprawnienia organu egzekucyjnego korzystającego z egzekucyjnego trybu realizacji zobowiązania byłyby mniejsze aniżeli głównego zobowiązanego będącego wierzycielem dla dłużnika zajętej wierzytelności. Subiektywne odczucie strony o dolegliwości prowadzonej egzekucji administracyjnej z rachunku bankowego, z jednoczesnym brakiem wskazania innego środka egzekucyjnego, o mniejszej – w odczuciu strony - uciążliwości, implikuje po stronie organu egzekucyjnego obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o jedyny środek egzekucyjny.

Rozpatrując z kolei zarzut dotyczący niespełnienia wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.) Dyrektor Izby Skarbowej nie dopatrzył się wad formalnych tytułu wykonawczego z dnia 29 maja 2013r. stwierdzając, że odpowiada on wymaganiom wynikającym z art. 27 u.p.e.a. oraz § 5 ust. 2-4 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Końcowo Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do treści pisma z dnia 16 lipca 2013r. wniesionego przez pełnomocnika strony, zatytułowanego "uzupełnienie zarzutów", stwierdził, że jeżeli zobowiązany, w zarzutach wniesionych w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) ograniczy je wyłącznie do jednej (bądź kilku) podstaw wymienionych w art. 33 u.p.e.a., traci możliwość późniejszego zgłaszania nowych podstaw zarzutów, w szczególności w toku postępowania zażaleniowego, czy też sądowoadministracyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.K. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną dotąd w zarzutach oraz zażaleniu wniesionym na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 22 maja 2013 r. Wskazał, że egzekwowany obowiązek nie był wymagalny, bowiem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego postanowienie w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty nie było ostateczne – strona wniosła na to postanowienie zażalenie, które nie zostało rozpatrzone. Zdaniem skarżącego, art. 143 k.p.a. nie może mieć zastosowania.

Skarżący podtrzymał także zarzuty naruszenia art. 15 u.p.e.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego tak zobowiązanemu, jak i jego małżonce, oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Wynika z niego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zgodnie z dyspozycją art. 89 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. B spółka cywilna E. i M.K.

Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego w sprawie potwierdzającego w sposób jednoznaczny fakt zawarcia w okresie od 30 stycznia 2009r. – 31 stycznia 2013r. transakcji pomiędzy A sp. z o.o. a dłużnikami zajętej wierzytelności B s.c. E. i M.K., Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 22 maja 2013r., działając na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., określił dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty na sumę 587.105,70 zł.

Ww. postanowienie doręczono M.K. w dniu 22 maja 2013r., zaś w dniu 29 maja 2013r. organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy obejmujący należność z tytułu kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności pieniężnej należnej A sp. z o.o. w kwocie należności głównej 587.105,70 zł.

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego – dokonał w dniu 4 czerwca 2013 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku CS.A..

Poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczy odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez stronę na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które wniesiono w oparciu o art. 33 pkt 2, 7 i 8 u.p.e.a., stanowiący, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (pkt 2); brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt 7); zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (pkt 8). Przy czym zarzuty te dotyczą obowiązku określonego w tytule wykonawczym wystawionym w oparciu o postanowienie z art. 71a § 9 u.p.e.a.

Pierwszy ze zgłoszonych zarzutów, dotyczący braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, oparty został na twierdzeniu, że postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. określające wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty, nie było wykonalne w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, bowiem strona wniosła na nie zażalenie. Zarzut ten jednak słusznie został przez organy uznany za nieuzasadniony.

Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. (art. 89 § 2 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego (...). Stosownie zaś do regulacji zawartej w § 9 art. 71a ustawy, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Z kolei zgodnie z art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

Z przytoczonej regulacji wynika, że w razie uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od realizacji zajęcia, organ egzekucyjny wydaje najpierw postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty, a następnie w oparciu o to postanowienie, organ egzekucyjny wystawia tytuł wykonawczy (przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności). Sama możliwość wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi (zajętej wierzytelności) nie oznacza jednak, że dochodzi do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego. W omawianym przypadku tytuł wykonawczy umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności, jej kwoty (wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu), ale w dalszym ciągu na poczet egzekwowanego dotychczas obowiązku "zasadniczego" zobowiązanego, który to obowiązek był (jest nadal) przedmiotem trwającego postępowania egzekucyjnego.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt II FSK 928/07 (dostępny w systemie CBOIS na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności, wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego, jest nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, na poczet którego dokonano zajęcia. W sytuacji, gdy zaistniałyby podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego (czy nawet zawieszenia), nie można byłoby kontynuować postępowania względem dłużnika wierzytelności. Jeżeli na przykład okazałoby się, że dłużnik "główny" zobowiązanie wykonał, albo że uległo przedawnieniu, oznaczałoby to bezprzedmiotowość egzekucji wobec dłużnika wierzytelności. Także czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji wobec "głównego" zobowiązanego, nie pozwala stosować trybu egzekucji w stosunku do dłużnika wierzytelności. Tego rodzaju zależności mogą się realizować tylko w ramach jednego postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie wskazuje się także na szczególny charakter regulacji art. 71b u.p.e.a., która nie nawiązuje do trybu wszczęcia egzekucji administracyjnej, o jakim mowa w art. 26 tej ustawy. Przepis art. 71b u.p.e.a. stanowi wyraźnie, że tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, nie zaś wierzyciel, co jest zasadą przy wszczęciu egzekucji. Nawet bowiem w przypadku wskazanym w art. 26 § 4 u.p.e.a., to jest wszczęcia egzekucji z urzędu, chodzi o sytuację, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Tymczasem sformułowanie art. 71b "tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny" zdaje się abstrahować od kwestii działania wierzyciela. Wystawiając tytuł wykonawczy w trybie wskazanego przepisu organ egzekucyjny nie działa jako "wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym", ani tym bardziej jako wierzyciel (tylko). Wystawienie w tym trybie tytułu wykonawczego jest działaniem organu egzekucyjnego i w przypadku wystawienia tego tytułu wobec dłużnika zajętej wierzytelności, egzekucja z majątku tego dłużnika prowadzona jest w ramach dotychczasowego postępowania egzekucyjnego. Jest jego kontynuacją (v. wyrok NSA z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt II FSK 928/0, wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., II GSK 2021/11, CBOIS).

Z powyższych rozważań wynika, że postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty wydane w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z art. 71b u.p.e.a., jest jednym z postanowień dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny wobec "głównego zobowiązanego", tj. A sp. z o.o. Do postanowienia tego ma zatem zastosowanie art. 17 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jak zaś stanowi art. 17 § 2 u.p.e.a., wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Jak wynika z powyższej regulacji, zasadą w postępowaniu egzekucyjnym jest, że wniesienie zażalenia na postanowienie dotyczące postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Zasada ta dotyczy także wydanego w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienia o wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty. Z art. 71b u.p.e.a. nie wynika, aby przepis ten wprowadzał wyjątek od ogólnej zasady wynikającej z art. 17 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którą postanowienia wydawane w toku postępowania egzekucyjnego są wykonalne nawet jeżeli nie są ostateczne. Przepis ten stanowi bowiem, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest "postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9", nie wprowadzając warunku posiadania przez to postanowienie przymiotu ostateczności. Oznacza to, że wydane przez organ egzekucyjny w dniu 22 maja 2013 r. postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty mogło stanowić podstawę wystawienia przez organ egzekucyjny w dniu 29 maja 2013 r., tytułu wykonawczego na podstawie art. 71b u.p.e.a., mimo wniesienia zażalenia na to postanowienie i przed jego rozpatrzeniem. Sąd nie podziela zatem poglądu, że podstawą wystawienia tego tytułu wykonawczego może być tylko ostateczne postanowienie, nie znajduje to bowiem potwierdzenia w treści art. 71b i art. 17 § 2 u.p.e.a. Zarzut braku wykonalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym oparty na art. 33 pkt 2 u.p.e.a. słusznie zatem uznany został za nieuzasadniony.

Odnosząc się do kwestii braku upomnienia wskazać należy, iż zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Z przepisu tego wynika ogólna zasada obligująca wierzyciela do doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Zasada ta nie obowiązuje jednak "jeśli przepisy szczególne inaczej stanowią". Przepisy szczególne regulujące prowadzenie egzekucji administracyjnej zostały zawarte w rozporządzeniu wykonawczym, tj. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Rozporządzenie to zostało wydane m.in. na podstawie delegacji zawartej w art. 15 § 5 u.p.e.a., upoważniającej ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Działając na podstawie tej właśnie delegacji Minister Finansów w § 13 rozporządzenia wykonawczego zawarł katalog zwolnień z doręczenia upomnienia, określając, w pkt 1, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu (...).

Przez należność pieniężną określoną w orzeczeniu, o którym mowa w § 13 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego należy rozumieć taką należność, której wysokość wynika z treści tego orzeczenia i to bez względu na to czy ma ona konstytutywny czy deklaratoryjny charakter (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 7/10, LEX nr 596583).

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie przepis § 13 pkt 1 rozporządzenia z 22 listopada 2001 r. jest na tyle ogólny, że można uznać, iż mieści się w nim także orzeczenie organu egzekucyjnego określające nieprzekazaną przez dłużnika zajętych wierzytelności kwotę, tj. orzeczenie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Zdaniem Sądu z tego względu dla skutecznego prowadzenia czynności egzekucyjnych nie było wymagane uprzednie przesłanie stosownego upomnienia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lipca 2007 r., III SA/Wa 952/07, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2013 r., I SA/Kr 2006/12, CBOIS). W konsekwencji, wbrew stanowisku strony, organ nie miał też obowiązku przesyłania upomnienia małżonce skarżącego.

Sąd akceptuje także stanowisko zajęte w tej sprawie przez organy w kwestii uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zajęcie rachunku bankowego, zdaniem strony skarżącej, stanowi zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, jednak z treści art. 7 § 1 u.p.e.a. wynika, że wybór środka egzekucyjnego powinien być dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku, bez potrzeby stosowania kolejnych, wymienionych w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., środków egzekucyjnych (które z założenia ustawodawcy są uszeregowane od najmniej do bardziej uciążliwych). Tak zatem należy postrzegać zastosowany środek. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku bowiem prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2013 r., III SA/Wa 82/13, z dnia 5 czerwca 2013 r., III SA/Wa 3085/12, z dnia 1 lipca 2007 r., III SA/ Wa 403/07, CBOIS).

Sąd stwierdza, że uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie może być kwalifikowany jako zbyt dolegliwy i uciążliwy. Strona nie wskazała przy tym żadnego innego środka egzekucyjnego, który w jej przekonaniu byłby mniej uciążliwy niż ten zastosowany przez organ egzekucyjny.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.